Nu begrijp ik het wel…..

De oorlogsverhalen stapelen zich op. In blogs op tv of radio en in de tijd dat ik voor de krant schreef over de dodenherdenkingen sprak ik met veel mensen die hun verhaal vertelden. Mooie, heroische en verdrietige verhalen, pas nog bij toeval de vrouw die ik interviewde voor het zorgcentrum die zo’n indrukwekkend verhaal vertelde.
En in al die verhalen hoorde ik ook wel dat de oorlog soms nog generaties doorleeft in bepaalde families.
Van mijn ouders hoorde ik ook wel verhalen uit de oorlog, een oom van me zat ondergedoken. Ze werkten allebei bij een andere boer en wat dat betreft hadden ze het nog redelijk goed qua eten. Hoewel ook mijn moeder haar hele linnenkast werd omgewisseld door haar moeder voor eten. Een gezin van 9 kinderen.
Bij mijn schoonouders werd er eigenlijk nooit gepraat over de oorlog. En pas veel later begon ik dingen te begrijpen.
Mijn schoonmoeder was echt wel een apart mens, een beetje raar zo nu en dan. En last van een soort hysterie, ze had zich wel eens van de trap laten vallen. Ik vond haar maar een vervelend en raar mens eigenlijk. Zo heel anders dan bij mij thuis.
Ze was heel goed voor haar kinderen, altijd hard werken. Een eerste huwelijk dat niet goed ging, gescheiden in die tijd was al een ding natuurlijk. Pas toen ze zwanger werd van mijn schoonvader kon ze scheiden. En pas jaren later kon mijn schoonvader mijn schoonzusje erkennen. Hans was toen al geboren en staat nog steeds als eerste in het trouwboekje.
Pas toen ze 25 jaar getrouwd waren kwam ik daar achter en hoorde ik het verhaal want ja mijn schoonzusje was inmiddels 28 of zo dus dat was toch wel vreemd. Het jubileum werd niet gevierd, net zoals verjaardagen die altijd heel sober waren. De kinderen mochten ook zelden of nooit vriendjes of vriendinnetjes mee naar huis nemen.
Maar goed…… pas jaren later ben ik me gaan realiseren dat mijn schoonmoeder gewoon een oorlogstrauma had. Daar werd toen nog niet zo over gesproken.
Haar ouders waren Jehova getuigen en werden op een gegeven moment afgevoerd naar een concentratiekamp. Zij bleef alleen achter met twee jongere broertjes. Zelf was ze in die tijd zo’n jaar of 18. Zij moest zorgen voor die twee kinderen, zorgen dat er eten voor hen was. Dat moet toch wel ontzettend moeilijk voor haar geweest zijn. Haar ouders kwamen wel terug uit het kamp. Mijn schoonmoeder kapte met de Jehova’s getuigen. Ze bleef wel bij haar ouders komen, die oma heb ik ook nog meegemaakt. (herinner me nog haar vieze gekookte koffie die we kregen brrrrrrrr)
Toen ik daar pas kwam op mijn 17e hield ik me daar niet zo mee bezig hoor. Zelf best beschermd opgevoed in een warm gezin vond ik haar maar apart, ze was niet mijn favoriete schoonmoeder.
Ze deed zichzelf vaak te kort, voelde zich vaak teveel. Ze was een ontzettend lieve oma voor haar kleinkinderen maar spontaan eens langskomen deed ze nooit. We moesten haar altijd speciaal uitnodigen.  Wijsheid komt met de jaren en met terugwerkende kracht denk ik nog wel eens….. wat jammer dat daar nooit over gesproken werd dan hadden we het allemaal wat beter begrepen en ook haar reacties.